Tại sao khử nhiễu trong OBS cắt mất đuôi từ và cách khắc phục

Tại sao đuôi từ biến mất sau khi khử nhiễu

Đuôi từ thường được cấu thành từ những phụ âm nhỏ: «s», «t», «sh», «f», «k». Về mức độ, chúng yếu hơn hẳn nguyên âm và có thể giống với tiếng xì, tiếng thở, tiếng ồn máy tính hoặc tiếng quạt. Bộ lọc khử nhiễu không hiểu toàn bộ văn bản: nó phân tích tín hiệu và quyết định đoạn nào giống giọng nói, đoạn nào nên làm yếu đi.

Nếu giọng nói được thu nhỏ, micro đặt xa hoặc trong phòng có nhiều tiếng ồn nền liên tục, bộ lọc sẽ hoạt động mạnh tay hơn. Kết quả là phần to của từ đi qua bình thường, còn phụ âm cuối nhỏ thì biến mất một phần. Điều này đặc biệt dễ nghe thấy ở lời nói nhanh, thì thầm, những từ có nhiều âm xì và ở cuối câu khi streamer hạ giọng.

Cách khử nhiễu phân biệt giọng nói với tiếng ồn

Trong OBS có nhiều phương pháp khử nhiễu khác nhau. Một số dựa trên xử lý tín hiệu đơn giản hơn, số khác dùng mô hình cố gắng tách giọng người khỏi âm thanh nền. Trong cả hai trường hợp, bộ lọc hoạt động theo xác suất chứ không đảm bảo tuyệt đối: một đoạn giọng yếu có thể bị nhận nhầm là nhiễu.

Phương pháp RNNoise thường giữ được độ tự nhiên của giọng nói tốt hơn khi nền ồn vừa phải, nhưng cũng có thể chạm vào phụ âm nhỏ nếu tín hiệu gốc kém. Phương pháp Speex cho phép tác động mạnh hơn đến mức khử, tuy nhiên khi cường độ cao thường làm giọng nói bị kim loại, đứt quãng hoặc đục. Nhược điểm của mọi phần mềm khử nhiễu đều giống nhau: nó không thể khôi phục giọng nói mà micro đã thu quá nhỏ trên nền ồn.

Bộ lọc phải loại bỏ tiếng nền còn sót lại, chứ không phải bù đắp cho căn phòng ồn hoặc vị trí đặt micro sai.

Kiểm tra xem có phải các bộ lọc khác trong OBS gây ra không

Khử nhiễu không ít lần bị đổ lỗi cho vấn đề do một xử lý khác tạo ra. Trước tiên hãy kiểm tra noise gate và expander. Chúng đóng hoặc làm yếu micro khi mức tín hiệu xuống dưới ngưỡng đã đặt. Đuôi từ chính là chỗ có thể nằm dưới ngưỡng đó.

Noise gate hoạt động cứng nhắc: nó có thể cắt hoàn toàn một đoạn giọng nhỏ. Expander hoạt động mềm hơn và thường phù hợp hơn cho stream, nhưng nếu ngưỡng quá cao cũng nuốt mất đuôi từ. Compressor thường không tự cắt phụ âm, nhưng sau khi nén mạnh, tiếng ồn trở nên rõ hơn và tạo cảm giác muốn tăng khử nhiễu quá mức.

• Tắt lần lượt khử nhiễu, gate, expander và compressor.
• Ghi một đoạn thử ngắn với âm lượng bình thường, giọng nhỏ và các từ có «s», «sh», «t», «k».
• So sánh các track, chứ không chỉ nghe monitor theo thời gian thực.
• Bật lại từng bộ lọc một, ghi lại sau mỗi lần thay đổi.

Như vậy bạn sẽ thấy nguồn gốc cụ thể của vấn đề. Cấu hình cả chuỗi cùng lúc là phương án tồi: sau vài thay đổi thì không thể biết tham số nào đã làm hỏng khả năng phát âm.

Thứ tự bộ lọc ảnh hưởng đến độ rõ của giọng nói

Với giọng nói, không chỉ tập hợp bộ lọc quan trọng mà cả thứ tự của chúng. Nếu gate hoặc expander đứng trước khử nhiễu và làm yếu tín hiệu quá sớm, bộ lọc thứ hai sẽ nhận được giọng nói đã bị cắt. Nếu khử nhiễu hoạt động sau khi chỉnh tần số mạnh tay, nó có thể nhận diện âm xì và phụ âm nhỏ theo cách khác.

Không có thứ tự chung cho mọi micro, nhưng logic cấu hình phải rõ ràng: trước tiên thu được tín hiệu sạch và đủ to, sau đó loại bỏ một chút tiếng nền còn sót, rồi mới cân bằng âm lượng. Equalizer chỉ cần cho một vấn đề cụ thể ở giọng nói hoặc micro, chứ không phải bước bắt buộc trong chuỗi.

Việc cố sửa đuôi từ bị cắt bằng cách tăng tần số cao hiếm khi hiệu quả. Nó chỉ làm «s» và «sh» sáng hơn ở những chỗ bộ lọc chưa cắt. Nếu phụ âm đã bị khử, equalizer không thể mang nó trở lại. Nhược điểm của cách này là nguy cơ tạo ra âm thanh chói, gây mệt tai và làm mạnh thêm tiếng xì nền.

Cải thiện tín hiệu gốc trước khi cấu hình bộ lọc

Micro càng gần nguồn giọng nói thì tỷ lệ giọng so với tiếng ồn xung quanh càng cao. Điều này cho phép giảm cường độ khử hoặc bỏ hẳn nó khi phòng yên tĩnh. Không nhất thiết phải nói sát vào capsule: chỉ cần chọn vị trí mà giọng vẫn rõ mà không cần tăng quá mức.

Hướng micro hơi lệch khỏi miệng, chứ không thẳng vào luồng khí. Như vậy sẽ giảm phụ âm bật và tiếng thở, nhưng giọng vẫn đầy. Pop-filter hoặc lưới chắn gió giúp với các luồng khí va đập, nhưng không loại bỏ tiếng ồn của thùng máy, bàn phím hay cửa sổ mở. Nhược điểm của chúng là không thay thế được khoảng cách đúng và có thể làm mờ nhẹ tần số cao nếu đặt quá gần capsule.

Loại bỏ các nguồn nền có thể xử lý trước khi xử lý tín hiệu: đặt micro xa vỏ máy tính, giảm tốc độ quay của thiết bị ồn, đóng cửa sổ, dùng bàn phím êm hơn hoặc đặt nó xa micro hơn. Không phải lúc nào cũng làm được trong khi stream, nhưng ngay cả việc giảm nền một chút cũng cho bộ lọc nhiều dư địa hơn.

Cách cấu hình khử nhiễu mà không mất phụ âm

Hãy bắt đầu với khử nhiễu đã tắt. Chỉnh mức đầu vào của micro sao cho giọng nói bình thường chắc tiếng nhưng không bị quá tải ở những từ to. Sau đó bật một phương pháp khử và lắng nghe không chỉ khoảng lặng giữa các câu mà cả những âm cuối của từ.

Nếu dùng chế độ có điều chỉnh cường độ, hãy di chuyển tham số từ giá trị nhẹ đến mạnh hơn theo từng bước nhỏ. Sau mỗi bước, ghi lại cùng một câu. Khi tiếng nền không còn gây phân tâm mà khả năng phát âm vẫn chưa thay đổi, thì thường không cần tăng bộ lọc thêm nữa. Việc theo đuổi sự im lặng tuyệt đối giữa các từ thường dẫn đến giọng nói thiếu tự nhiên.

1. Nói những câu có âm xì, phụ âm vô thanh và đuôi từ ngắn.
2. Lặp lại chúng với giọng nhỏ, giọng bình thường và tốc độ nói nhanh.
3. Nghe lại bản ghi bằng tai nghe và loa thường.
4. Giữ mức xử lý tối thiểu mà tiếng nền không gây khó chịu cho người xem.

Một chút tiếng nền liên tục thường dễ chịu hơn giọng nói bị nuốt mất từ.

Khi nào nên chọn cách khác để chống tiếng ồn

Nếu tiếng ồn thay đổi đột ngột — ví dụ quạt bật lên gần đó, bàn phím gõ, hoặc nghe thấy giọng nói từ phòng khác — thì khử nhiễu thông thường có thể phản ứng không ổn định. Những lúc đó nó khi thì để lọt nhiễu, khi thì cắt nhầm giọng nói. Không nên tăng khử mạnh hơn: điều đó thường làm giọng tệ hơn rõ rệt.

Với tiếng nền yếu và liên tục, khử nhiễu vừa phải và đặt micro đúng vị trí là đủ. Với khoảng lặng giữa các câu, có thể dùng expander một cách thận trọng. Nhược điểm của nó là không phân biệt giọng nói với tiếng ồn mà chủ yếu dựa vào mức tín hiệu. Vì vậy những câu nói nhỏ, tiếng cười ở xa micro và đuôi câu cần được kiểm tra riêng.

Nếu nguồn ồn nằm gần micro, sẽ hữu ích hơn nếu thay đổi vị trí thiết bị hoặc chọn micro có hướng thu phù hợp. Cách này cũng có giới hạn: micro định hướng không loại bỏ âm thanh hoàn toàn, và nếu đặt sai vị trí có thể làm giọng nhỏ đi và đòi hỏi tăng âm lượng thừa.

Kiểm tra kết quả qua bản ghi, không qua chỉ báo

Chỉ báo mức trong OBS hiển thị âm lượng, nhưng không phải chất lượng nhận diện giọng nói. Ngay cả mức ổn định cũng không đảm bảo người xem nghe được phụ âm cuối. Để kiểm tra, hãy ghi vài phút trò chuyện bình thường: lời chào, bình luận về game, một câu biểu cảm, một câu nói nhỏ và giọng nói đè lên âm thanh game.

Hãy nghe riêng những đoạn sau khoảng lặng và những từ trước khi hít vào. Chính ở đó thường lộ ra gate quá nhanh, expander mạnh tay hoặc khử nhiễu. Nếu vấn đề chỉ xuất hiện trong game, hãy kiểm tra xem khoảng cách đến micro có thay đổi không, bạn có nói nhỏ hơn không và âm thanh bàn phím hay loa có lọt vào micro không.

Hãy lưu lại cấu hình bộ lọc đang dùng tốt trước khi thử nghiệm. Điều này cho phép so sánh các phương án mà không sợ mất đi âm thanh cơ bản dễ hiểu. Mỗi lần thay đổi, chỉ đánh giá một tiêu chí: tiếng nền, đuôi từ, tiếng thở, bàn phím hoặc âm lượng tổng thể. Cách này nhanh chóng chỉ ra bộ lọc nào thực sự cản trở giọng nói.